🩺 تأیید علمی و بازبینی تخصصی
این مقاله توسط دکتر بابک حاجیبراتی (فوق تخصص جراحی پلاستیک و ترمیمی - شماره نظام پزشکی: ۶۲۲۲۹) بررسی و تأیید علمی شده است.
آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۸/۲۰ (2026/11/11)
⚠️ مطالب این مقاله صرفاً جهت افزایش آگاهی است و به هیچ عنوان جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان مستقیم پزشک نیست.

آمپول تریام هگزال بعد از عمل بینی یعنی تزریق موضعی تریامسینولون استوناید (۴۰ میلیگرم در هر میلیلیتر) به ناحیهای که پس از جراحی متورم یا سفت مانده است، بیشتر بالای نوک بینی. در مقالات علمی نخستین تزریق موضعی از حدود یک هفته پس از جراحی گزارش شده و تعداد نوبتها معمولاً یک تا چهار است.
ورم طبیعی بعد از رینوپلاستی بدون دارو هم کم میشود: به گفته کلینیک کلیولند حدود ۹۰ درصد آن تا سه ماه از بین میرود. تزریق برای بخش مقاوم ورم، یعنی بافت اسکار زیر پوست، مطرح میشود.
مشاهده متن خلاصه
تریام هگزال آمپولی حاوی کورتون تریامسینولون است. بعد از عمل بینی، گاهی مقدار کمی از آن در بافت بالای نوک بینی تزریق میشود. هدف، کم کردن پری و سفتیای است که با گذشت زمان کم نشده است. این مصرف در برگهی راهنمای دارو نیامده و بر پایه مطالعات منتشرشده انجام میشود. زمان ثابتی ندارد. در مقالات، نخستین تزریق از هفتهی اول تا ماه اول بعد از عمل گزارش شده و معمولاً یک تا چهار نوبت دیده میشود. همهی بیماران به تزریق نیاز ندارند، چون ورم طبیعی خودبهخود کم میشود. شواهد هم محدود و مطالعهها کوچکاند. عوارض شناختهشده شامل نازک شدن پوست، کمرنگی پوست و گشاد شدن رگهای ریز است. اگر دارو وارد رگ شود، آسیب بینایی نادر اما جدی است. تغییر ناگهانی بینایی بعد از تزریق اورژانس است. تعداد نوبت و غلظت را جراح بعد از معاینه تعیین میکند.
تریام هگزال چیست و در هر آمپول چه چیزی هست؟

تریام هگزال نام تجاری آلمانی (شرکت HEXAL) آمپولی یک میلیلیتری است که هر ویال آن ۴۰ میلیگرم تریامسینولون استوناید دارد. تریامسینولون یک گلوکوکورتیکوئید ضدالتهاب است. دارو به شکل سوسپانسیون بلوری است، یعنی ذرات جامد در مایع معلقاند، و به همین دلیل تزریق داخل رگ برایش ممنوع است.
هر میلیلیتر ۸ میلیگرم بنزیل الکل و ۳ میلیگرم پلیسوربات ۸۰ هم دارد. برگه راهنمای آلمانی آن را برای تزریق داخل عضله، داخل مفصل، داخل ضایعه و زیر ضایعه تأیید کرده و تزریق داخل رگ، داخل چشم، داخل مایع نخاعی و اطراف نخاع را ممنوع میداند. مصرف زیر ۱۲ سال هم مجاز نیست.
در فهرست موارد مصرف همان برگه رینیت آلرژیک شدید، بیماریهای مفصلی، ریزش موی سکهای و کلوئید دیده میشود، ولی رینوپلاستی دیده نمیشود. تزریق بعد از جراحی بینی بر پایه مطالعات منتشرشده انجام میشود و خارج از موارد ثبتشده در برگه است.
کورتون دور عمل و تزریق موضعی بعد از عمل بینی چه فرقی دارند؟

کورتون دور عمل، که به شکل سیستمیک (برای نمونه وریدی) داده میشود، ورم و کبودی روزهای نخست را هدف میگیرد. تزریق موضعی تریام هگزال بعد از عمل مستقیم در بافت متورم بالای نوک بینی انجام میشود و ورم و سفتیای را هدف میگیرد که با گذشت زمان کم نشده است. زمان، مسیر و هدف این دو متفاوت است.
فراتحلیل کورونئوس و همکاران (۲۰۱۶، Aesthetic Surgery Journal) نشان داد کورتون سیستمیک شدیدترین ورم و کبودی را کم میکند و یک دوز تنها در روز اول سودمند است، اما در روز هفتم سود بالینی دیده نشد. مرور شبکهای وو و همکاران (۲۰۲۳) دستکم یک دوز وریدی دور عمل را توصیه کرد و بین دگزامتازون، متیلپردنیزولون و بتامتازون در کاهش ورم و کبودی تفاوت معناداری نیافت.
تریام هگزال بعد از عمل بینی برای چه مشکلی تزریق میشود؟
هدف اصلی تزریق، پر بودن بالای نوک بینی است که از اسکار زیر پوست و ورم باقیمانده میآید و به آن پولیبیک بافت نرم میگویند. هانازونو و همکاران (۲۰۰۲، Archives of Facial Plastic Surgery) تزریق درونضایعهای تریامسینولون را درمان خط اول این حالت دانستند، چون جراحی ترمیمی دشوار است و خودش میتواند عارضه بدهد.
اگر علت پر بودن غضروف باقیمانده یا ازدسترفتن حمایت نوک باشد، همان مقاله برای این علت برداشتن غضروف یا گذاشتن گرافت نوک را لازم میداند.
تفاوت ورم طبیعی و ورم مقاوم
ورم طبیعی منحنی نزولی دارد. کلینیک کلیولند مینویسد ورم حدود چهار تا شش هفته میماند و سپس طی سه ماه آهسته کم میشود؛ در سهماهگی حدود ۹۰ درصد آن رفته و ورم جزئی تا یک سال ادامه دارد. پر بودنی که بعد از این بازه روی ناحیه بالای نوک سفت میماند موضوع ارزیابی جراح است.
پیش از تزریق، جمع شدن مایع (سروما) که شبیه پر بودن نوک است، با آسپیراسیون بررسی میشود. هانازونو این مرحله را در روش خود آورده است.
پوست ضخیم و بینی گوشتی
پوست ضخیم دیرتر خود را با اسکلت تازه بینی وفق میدهد. آیدین و همکاران (۲۰۲۱، Laryngoscope Investigative Otolaryngology) توضیح میدهند در این پوست بین اسکلت و پوست فضای مرده شکل میگیرد و ورم اولیه چشمگیرتر است.
در مطالعه آنها روی ۴۲ بیمار با پوست ضخیم، ۲۱ نفر روز دهم بعد از جراحی تزریق گرفتند. در سونوگرافی روز چهلم پوست ناحیه تزریق نازکتر شده بود و گروه بدون تزریق ضخیمتر. پیگیری کوتاه بود و عارضهای گزارش نشد.
چه زمانی بعد از عمل بینی تریام هگزال تزریق میشود؟

برای تزریق موضعی زمان ثابتی وجود ندارد. در مقالات خواندهشده نخستین تزریق از روز هفتم تا ماه اول بعد از جراحی گزارش شده و نوبتهای بعدی با فاصله چهار هفته یا بیشتر انجام شده است. بازه «۲۴ تا ۴۸ ساعت» که گاهی نقل میشود با اثر روز اول کورتون سیستمیک دور عمل همخوان است و برای تزریق موضعی منبعی در این مرور پیدا نشد.
| منبع | زمان نخستین تزریق | نوبت بعدی یا پیگیری |
|---|---|---|
| هانازونو و همکاران ۲۰۰۲ (۱۲۷ بیمار تزریقشده از ۱۷۳) | هفته اول | نوبت دوم در هفته چهارم برای ۹۲ نفر از ۱۲۷ |
| کوک و گوایدا (گزارششده در مقاله هانازونو) | یک ماه بعد از جراحی | ماهانه با غلظت ۱۰ میلیگرم در میلیلیتر تا برطرف شدن پر بودن |
| آیدین و همکاران ۲۰۲۱ (۴۲ بیمار) | روز دهم | سونوگرافی روز چهلم |
| مرور نظاممند ۲۰۲۵ (۹ مطالعه، انتشارات Thieme) | ذکر نشده | فاصله معمول ۴ تا ۶ هفته، ۲ تا ۴ نوبت |
علت اختلاف صفحات فارسی: ورم زودهنگام با کورتون دور عمل کنترل میشود و تزریق موضعی ابزار مرحله بعدی است. اختلاف بازههای هفته اول تا ماه اول در جدول بالا با پروتکلهای متفاوت جراحان سازگار است.
آیا همه بیماران بعد از عمل بینی به تریام هگزال نیاز دارند؟
تزریق در منابع بهعنوان مرحله ثابت بهبودی تعریف نشده و پروتکل جراحان فرق دارد. در سری هانازونو ۷۳ درصد بیماران تزریق گرفتند، در حالی که کلینیک کلیولند ورم طبیعی را روندی توصیف میکند که ۹۰ درصد آن تا سه ماه خودبهخود کم میشود.
مرور نظاممند خان و همکاران (۲۰۲۴، Aesthetic Plastic Surgery) شش مطالعه با ۱۵۲۴ بیمار را بررسی کرد و تزریق را آسان و با عوارض محدود توصیف کرد، با سطح شواهد II. نویسندگان خودشان تعداد کم مطالعات را محدودیت میدانند و کارآزمایی تصادفی بیشتر میخواهند.
کارآزمایی سائدی و همکاران (۲۰۱۷) از دانشگاه علوم پزشکی تهران ۹۰ بیمار را در سه گروه بررسی کرد: بدون درمان، ۸ و ۱۶ میلیگرم در میلیلیتر. نمره جراحان برای ورم در گروههای تزریق بهتر بود (p برابر ۰٫۰۲)، ولی روشهای ارزیابی دیگر تفاوت معناداری نشان ندادند و اثر موقت توصیف شد.
تعداد دفعات تزریق و فاصله بین آنها
در مقالات معمولاً یک تا چهار نوبت دیده میشود: هانازونو دو نوبت (هفته اول و چهارم) برای ۷۲ درصد تزریقشدگان، مرور ۲۰۲۵ دو تا چهار نوبت با فاصله چهار تا شش هفته، و مرور اوغوز و همکاران (۲۰۲۴) یک یا دو تزریق برای پولیبیک.
ویال ۴۰ میلیگرم در میلیلیتر است، اما مطالعات غلظت کمتری به کار بردهاند. آیدین آمپول را با سرم نمکی به ۱۰ میلیگرم در میلیلیتر رساند و سائدی ۸ و ۱۶ را آزمود. آمپول رقیقنشده یعنی ۲٫۵ تا ۵ برابر غلظت مطالعهشده، و در کارآزمایی سائدی بین ۸ و ۱۶ تفاوت معناداری دیده نشد.
جراح تعداد نوبت و غلظت را بر پایه معاینه انتخاب میکند. برگه راهنما تحلیل پوست و چربی زیرپوست را از تزریق نادرست در بافت میداند و دوز موضعی مطالعات بینی کسری از محتوای یک آمپول است.
اثر تریام هگزال تا چه مدت باقی میماند؟
برای تزریق بعد از رینوپلاستی عدد ثابتی برای ماندگاری گزارش نشده است. برچسب کنالوگ ۴۰ (همان ماده مؤثر و همان غلظت) اثر را «چند هفته» میداند و کارآزمایی سائدی اثر را موقت توصیف کرد. در مطالعه آیدین تغییر پوست تا روز چهلم اندازهگیری شد.
چون ورم طبیعی هم طی ماهها کم میشود، فقط مقایسه با گروه بدون تزریق، مثل کارآزمایی سائدی، نشان میدهد چه مقدار از بهبود به دارو مربوط است.
عوارض احتمالی تریام هگزال روی بینی

عوارض موضعی شناختهشده تریامسینولون تحلیل پوست و چربی زیرپوست، کمرنگی پوست و گشاد شدن رگهای ریز است. موارد نادر دیگر شامل آلرژی شدید و آسیب بینایی است. تحلیل بافت میتواند به شکل فرورفتگی دیده شود.
| عارضه | آنچه گزارش شده | منبع |
|---|---|---|
| تحلیل پوست و چربی زیرپوست | برگه راهنما آن را از تزریق نادرست در بافت میداند؛ در نظرسنجی از متخصصان پوست ۸۸٫۸ درصد گفتند کمتر از یک درصد بیمارانشان بهعلت عارضه دارو برمیگردند و ۴۸٫۴ درصد گفتند وقتی تحلیل رخ میدهد بیش از شش ماه میماند | برگه تریام هگزال ۴۰؛ گالاگر و همکاران (دادههای پوست، خارج از بینی) |
| کمرنگی پوست و تلانژکتازی | در برگه فهرست شده؛ فراوانی برای بینی ذکر نشده | برگه تریام هگزال ۴۰ |
| حساسیت | گاهی (تا یک در صد)؛ واکنشهای آلرژیک جدی و آنافیلاکسی، حتی منجر به مرگ، گزارش شده | برگه تریام هگزال ۴۰ |
| آسیب بینایی (انسداد رگ) | ۴۹ بیمار (۵۶ چشم) در ۳۵ گزارش؛ محل تزریق در ۴۵ درصد بینی بود و تریامسینولون شایعترین دارو بود (۵۴ درصد) | مرور نظاممند پارک و همکاران ۲۰۲۱ |
نویسندگان مرور پارک علت را اندازه بزرگ ذرات، حلالیت کم و تجمع ذرات میدانند و مینویسند دگزامتازون هرگز با نابینایی ناشی از انسداد رگ گزارش نشده است. برگه تریام هگزال هم تزریق ناخواسته داخل رگ را مخصوصاً برای صورت بالای دهان خطرناک میداند.
در مطالعات بینی گزارشها آرامترند: هانازونو عارضهای از تزریق گزارش نکرد و سائدی عارضه مهمی نیافت. این مطالعات کوچکاند و پیگیری کوتاه، مثلاً ۴۰ روز در مطالعه آیدین، دیدن عوارض دیررس را محدود میکند.
نشانههایی که مراجعه فوری میخواهند
تغییر ناگهانی یا تاری بینایی بعد از تزریق به اورژانس چشم یا اورژانس عمومی نیاز دارد. درد شدید، تب، ترشح زرد، تنگی نفس، خونریزی بینی که قطع نمیشود و واکنش آلرژیک شدید هم باید همان روز با اورژانس یا جراح بررسی شود.
چه کسانی نباید تریام هگزال تزریق کنند؟
برگه راهنما تزریق را در کسانی که به تریامسینولون، بنزیل الکل یا اجزای دیگر آمپول آلرژی دارند ممنوع میداند و کودکان زیر ۱۲ سال را خارج میکند. در عفونت موجود دارو تنها همراه درمان ضدعفونی اختصاصی مجاز است.
موارد زیر در برگه نیاز به احتیاط یا پایش دارند:
- دیابت: نیاز به انسولین یا قرصهای پایینآورنده قند ممکن است بالا برود.
- فشار خون کنترلنشده: پایش منظم فشار لازم است.
- سابقه سل: خطر فعال شدن دوباره، و مصرف فقط با پوشش داروی ضدسل.
- نارسایی شدید قلب: بیمار باید دقیق پایش شود.
- بارداری، شیردهی و بیماری کبد یا کلیه: بنزیل الکل میتواند در بدن جمع شود و اسیدوز متابولیک بسازد.
این فهرست برای درمانهای معمول برگه نوشته شده است. اثر دوز کوچک موضعی بینی روی این بیماریها در منابع بینی بررسیشده بحث نشده است.
تداخل دارویی تریام هگزال
برگه راهنما چند گروه دارو را فهرست کرده است. ضدانعقادهای خوراکی مثل وارفارین اثرشان ضعیف میشود، انسولین و داروهای دیابت کماثرتر میشوند و داروهای ادرارآور و ملین دفع پتاسیم را بیشتر میکنند. سالیسیلاتها و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (مثل ایندومتاسین) خطر زخم معده و خونریزی را بالا میبرند.
ریتوناویر و کوبیسیستات اثر کورتون را تقویت میکنند و داروهای آنتیکولینرژیک مثل آتروپین ممکن است فشار چشم را بالا ببرند. درباره واکسن، برگه میگوید درمان طولانیمدت نباید از حدود هشت هفته قبل تا دو هفته بعد از واکسیناسیون شروع شود.
تریام هگزال یا کورتونهای دیگر؟
کورتون سیستمیک دور عمل و تریامسینولون موضعی زمان و هدف متفاوتی دارند و مقایسه مستقیم این دو در مقالات منتشرشده نیامده است. جدول زیر آنچه هر گزینه در منابع دارد کنار هم میگذارد.
| گزینه | زمان | هدف | شواهد | ایمنی |
|---|---|---|---|---|
| دگزامتازون، متیلپردنیزولون یا بتامتازون سیستمیک | دور عمل | ورم و کبودی زودهنگام | فراتحلیل ۲۰۱۶؛ مرور شبکهای ۲۰۲۳ | بین سه دارو تفاوت معنادار در ورم و کبودی نبود |
| تریامسینولون موضعی (تریام هگزال) | از حدود هفته اول | پر بودن و سفتی مقاوم بالای نوک | چند مطالعه کوچک و دو مرور | تحلیل پوست؛ نادر: آسیب بینایی |
| بدون دارو | روند طبیعی | ورم معمولی | کلینیک کلیولند | حدود ۹۰ درصد ورم تا سه ماه کم میشود |
دگزامتازون در مرور پارک هرگز با انسداد رگ و نابینایی گزارش نشده است.
کاربردهای دیگر تریام هگزال
برگه راهنما موارد مصرف دیگر را چنین فهرست میکند: رینیت آلرژیک شدید با تزریق داخل عضله، بیماریهای التهابی مفصل، نقرس، آرتروز فعال و بورسیت با تزریق در محل، و بیماریهای پوستی با تزریق زیر ضایعه، از جمله پسوریازیس محدود، لیکن پلان، لیکن سیمپلکس مزمن، ریزش موی سکهای، لوپوس دیسکوئید و کلوئید.
قیمت و تهیه تریام هگزال
عدد قیمت در منابع علمی نیست و با تأمینکننده، نوع آمپول (وارداتی یا داخلی) و زمان تغییر میکند؛ هزینه کل شامل ویزیت و خود تزریق هم میشود. هر عددی باید تاریخ و منبع داشته باشد.
برگه راهنما برای نگهداری چند شرط مشخص دارد: آمپول در بسته اصلی و دور از نور، بدون یخچال و انجماد و به صورت ایستاده نگهداری شود. پس از شکستن آمپول دارو باید بلافاصله مصرف شود، یعنی آمپول بازشده برای نوبت بعد نگه داشته نمیشود.
پرسش های متداول
آیا همه آمپولهای تریامسینولون ۴۰ میلیگرمی یکساناند؟
ماده مؤثر و غلظت یکی است، ولی ترکیب فرق دارد. برگه تریام هگزال میانگین اندازه ذره را ۳٫۴ میکرومتر و بنزیل الکل را ۸ میلیگرم در میلیلیتر مینویسد؛ برگه ولون آ ۴۰ حدود ۱۰ میکرومتر، و برچسب کنالوگ ۴۰ بنزیل الکل ۰٫۹۹ درصد (حدود ۹٫۹ میلیگرم در میلیلیتر) را ذکر میکند. اندازه ذره در مرور پارک یکی از عوامل انسداد رگ شمرده شده است.
آیا تزریق تریام هگزال جلوی جراحی ترمیمی را میگیرد؟
خان و همکاران (۲۰۲۴) مینویسند تزریق زودهنگام میتواند نیاز به جراحی ترمیمی را کم کند. در سری هانازونو ۸۵ درصد بیماران نتیجه قابلقبول داشتند و ۱۵ درصد پر بودن باقیمانده داشتند؛ برای همین مقاله جراحی ترمیمی را راه بعدی در شکست تزریق میداند.
آیا تریام هگزال برای ریزش مو یا ویتیلیگو مفید است؟
برگه آلمانی ریزش موی سکهای را با تزریق زیر ضایعه فهرست کرده است. ویتیلیگو در فهرست موارد مصرف آن دیده نشد.
آیا تریام هگزال از عفونت پیشگیری میکند؟
تریام هگزال دارویی ضدالتهاب است و برگه راهنما در عفونت موجود آن را فقط همراه درمان ضدعفونی اختصاصی مجاز میداند. نقش پیشگیرانهای در برابر عفونت برایش گزارش نشده است.
آیا تزریق برای بینی با پوست نازک هم بررسی شده است؟
در منابع این مقاله تنها مطالعه آیدین پوست را مشخصاً ضخیم تعریف کرده است. داده جداگانهای برای پوست نازک پیدا نشد.
رفرنس معتبر
- Khan et al., Aesthetic Plast Surg 2024;48(15):2818-2828 (abstract only) : 6 studies, 1,524 patients, level II, easy with limited complications, can be used early, limited number of studies, more RCTs needed
- Aydın et al., Laryngoscope Investig Otolaryngol 2021;6(4):628-633 (full text) : 42 thick-skinned patients, 21 injected on day 10, ultrasound thinning at day 40, 40 mg/mL diluted to 10 mg/mL, no complications reported, short follow-up
- Saedi et al., Am J Rhinol Allergy 2017;31(6):412-415 (abstract) : 90 patients, none/8/16 mg/mL, surgeons’ VAS better (p=0.02), no difference between concentrations, temporary effect, no important complications
- Hanasono et al., Arch Facial Plast Surg 2002;4:26-30 (abstract and excerpt) : 173 patients, 127 injected at 1 week, second injection at 4 weeks in 92, 85% acceptable, no complications from injection, first-line for soft-tissue pollybeak; seroma aspiration; Cook and Guida monthly 10 mg/mL (excerpt)
- Coroneos et al., Aesthet Surg J 2016;36(2):136-146 : Systemic perioperative steroids reduce worst edema and ecchymosis; single dose helps at day 1; no clinical benefit at day 7
- Wu et al., J Plast Reconstr Aesthet Surg 2023;84:121-131 : At least one IV steroid dose recommended; no significant difference among dexamethasone, methylprednisolone, betamethasone
- Park et al., Ophthalmic Plast Reconstr Surg 2021;37:511-521 (abstract) : 49 patients/56 eyes, 45% nose, triamcinolone 54%, particle size mechanism, dexamethasone never reported
- Gallagher et al. (dermatology survey, PMC7819588) : 88.8% said under 1% of patients return for adverse events; 48.4% said atrophy lasted over 6 months
- Systematic review 2025, Thieme (DOI 10.1055/a-2697-3263), search-result abstract only : 9 studies; intervals 4 to 6 weeks, 2 to 4 administrations
- Oğuz et al., Eur Rev Med Pharmacol Sci 2024;28(7):2696-2700 : Triamcinolone 40 mg/mL, one or two injections for pollybeak
- Cleveland Clinic, Rhinoplasty : Swelling 4 to 6 weeks, about 90% gone by 3 months, up to a year; symptoms needing a call
- TriamHEXAL 40 mg patient leaflet (PatientenInfo-Service) : Strength, benzyl alcohol 8 mg/mL, polysorbate 80, routes, exclusions, age limit, face intravascular caution, interactions, side effects, storage
- TriamHEXAL 40 Fachinformation (Region Uppsala copy) : 40 mg per 1 mL ampoule; 8 mg benzyl alcohol and 3 mg polysorbate 80 per mL
- TriamHEXAL 40 leaflet (medikamio copy) : Mean particle size 3.4 µm; diabetes, hypertension, heart failure cautions
- Volon A 40 leaflet : Particle size about 10 µm
- Kenalog-40 label (Drugs.com) and FDA label (https://www.drugs.com/pro/p-care-k40.html | https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2014/014901s042lbl.pdf) : Benzyl alcohol 0.99%; effect sustained over several weeks
کلینیک تخصصی زیبایی ملل زیر نظر دکتر بابک حاجی براتی