🩺 تأیید علمی و بازبینی تخصصی
این مقاله توسط دکتر بابک حاجیبراتی (فوق تخصص جراحی پلاستیک و ترمیمی - شماره نظام پزشکی: ۶۲۲۲۹) بررسی و تأیید علمی شده است.
آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۸/۲۱ (2026/11/12)
⚠️ مطالب این مقاله صرفاً جهت افزایش آگاهی است و به هیچ عنوان جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان مستقیم پزشک نیست.

دیمپل پلاستی همان عمل چال گونه است. هر دو نام یک جراحی کوچک را توصیف میکنند: جراح با بیحسی موضعی و یک برش کوچک داخل دهان، بافت گونه را با نخ به لایهٔ زیرین پوست متصل میکند تا هنگام لبخند گودی کوچکی روی گونه دیده شود. «چال لپ» و «چال خنده» نامهای عامیانهٔ همین حالتاند.
این راهنما بر پایهٔ مرور سال ۲۰۲۵ مجلهٔ Facial Plastic Surgery، زرگترین سری بالینی منتشرشده (۲٬۰۴۸ بیمار در یک کلینیک در دائگوی کره، Archives of Plastic Surgery، ۲۰۲۰)، مطالعهٔ آناتومی Pessa (۱۹۹۸) و گزارش انجمن جراحان پلاستیک آمریکا (ASPS) نوشته شده است. در آن سری، حدود ۷٫۷ درصد بیماران برای اصلاح دوباره عمل شدند. این عدد نشان میدهد چرا ماندگاری و انتخاب بیمار در این جراحی اهمیت دارد.
مشاهده متن خلاصه
دیمپل پلاستی جراحی انتخابی برای ساختن چال گونه است. چال طبیعی از یک تنوع آناتومیک در عضلهی گونه میآید و در حدود سی درصد چهرهها دیده میشود. این عمل معمولاً در مطب و با بیحسی موضعی انجام میشود و بیمار بیدار است. یکی از جراحان زمان آن را کمتر از سی دقیقه گفته است. جراح با لبخند بیمار محل چال را علامت میزند. بعد از یک برش کوچک داخل دهان، نخی پوست را به بافت زیرین وصل میکند و این نخ چال را میسازد. مقاله این عمل را از کمپیشبینیترین عملهای صورت میداند، چون عمق چال به ساختار گونه بستگی دارد. عوارض بیشتر زیباییاند. چال کمعمق میماند، محو میشود یا عمیقتر از انتظار درمیآید. عفونت و آسیب به مجرای بزاقی یا عصب کمتر دیده شده است. در بزرگترین سری، صد و پنجاهونه نفر از دو هزار و چهلوهشت بیمار دوباره عمل شدند. پیگیری این سری فقط حدود هفت ماه بود، پس دادهی ماندگاری بلندمدت نداریم. بررسی دقیق گونه و لبخند پیش از عمل بخش اصلی تصمیم است.
دیمپل پلاستی چیست و چه کسانی کاندیدای مناسباند؟
دیمپل پلاستی جراحی انتخابی برای کسانی است که چال گونه ندارند و میخواهند هنگام لبخند گودی کوچکی روی گونهشان ظاهر شود. مرور ۲۰۲۵ آن را جراحی کمخطر با رضایت بالای بیماران توصیف میکند، به شرط جراحی دقیق و انتخاب درست بیمار.
این چال پویا است، یعنی در حالت استراحت صورت دیده نمیشود و با حرکت لبخند نمایان میشود. روش از سال ۱۹۶۲ با برشهای کوچکتر و تثبیت دقیقتر عضله و پوست بهتر شده است.
در بزرگترین سری بالینی، سن بیماران بین ۱۸ و ۵۷ سال بود و میانگین سنی ۲۶ سال بود. حدود ۷۶ درصد در دههٔ بیست زندگی بودند و ۹۸٫۸۵ درصد زن بودند. پیش از عمل، بیمارانی انتخاب شدند که در مرکز صورت اسکار ناشی از آسیب یا برداشتن تومور نداشتند.
جراحان در گفتوگو با مجلهٔ Plastic Surgery Practice این جراحی را از کمپیشبینیترین عملهای صورت میدانند، چون عمق چال به ساختار گونهٔ هر فرد بستگی دارد. به همین دلیل بررسی گونه و لبخند پیش از عمل بخش اصلی تصمیم است.
چال طبیعی گونه از کجا میآید؟

چال طبیعی گونه از یک تنوع آناتومیک در عضلهٔ زیگوماتیک بزرگ میآید. این عضله از استخوان گونه تا گوشهٔ لب میرود و هنگام لبخند گوشهٔ لب را بالا میکشد. در بعضی افراد عضله دو دسته میشود و دستهٔ پایینی به پوست میچسبد. این حالت بیماری یا نقص عملکرد نیست.
Pessa و همکاران در سال ۱۹۹۸ در ۵۰ تشریح نیمهصورت جسد، ۱۷ مورد (۳۴ درصد) عضلهٔ دوشاخه را یافتند. دستهٔ بالایی در جای معمول بالای گوشهٔ لب مینشیند و دستهٔ پایینی زیر گوشهٔ لب. دستهٔ پایینی در بخش میانی به لایهٔ درم میچسبد و پوست را مهار میکند. هنگام لبخند، کشش این عضله روی پوست گودی ایجاد میکند.
مرور ۲۰۲۵ نیز چالهای پویای گونه را در حدود ۳۰ درصد چهرهها گزارش میکند. دو عدد ۳۰ و ۳۴ درصد از دو نوع مطالعه میآیند: یکی شیوع چال در چهره و دیگری شیوع عضلهٔ دوشاخه در تشریح، پس دامنهٔ ۳۰ تا ۳۴ درصد برای فراوانی این ویژگی منطقی است.
چالی که جراح میسازد سازوکار متفاوتی دارد. در این جراحی نخ بین عضلهٔ باکسیناتور و درم بافت اسکار کوچکی ایجاد میکند و همین اسکار پوست را هنگام حرکت به داخل میکشد. در نتیجه چال جراحی مثل چال طبیعی از اتصال پوست به بافت زیرین میآید، ولی عضله را دو نیم نمیکند.
مراحل عمل چال گونه گامبهگام

عمل چال گونه در مطب انجام میشود، با بیحسی موضعی و بیمار بیدار است. یکی از جراحان در گزارش ASPS زمان عمل را کمتر از ۳۰ دقیقه گفته است. جزئیات فنی بین جراحان فرق میکند، ولی مراحل زیر در سری ۲٬۰۴۸ نفری و گزارشهای دیگر تکرار میشوند.
- تعیین محل چال: جراح با لبخند بیمار نقطه را روی گونه علامت میزند. مرجع رایج Boo-Chai محل تقاطع خطی عمودی از گوشهٔ خارجی چشم با خط افقی از گوشهٔ لب هنگام لبخند است. در سری کره، بیشتر چالها ۲٫۵ تا ۳ سانتیمتر از گوشهٔ لب بودند و Argamaso فاصلهٔ ۳ تا ۳٫۵ سانتیمتر را روی خط گوشهٔ لب تا نرمهٔ گوش پیشنهاد کرده است. یک مطالعهٔ ۲۰۲۵ با مدل سهبعدی صورت نشان داد توافق جهانی روی محل ایدئال وجود ندارد و نقطهٔ ترجیحی با نسبت ارتفاع به پهنای صورت ارتباط دارد.
- بیحسی: در سری کره لیدوکائین ۱ درصد با اپینفرین به پوست و مخاط داخل گونه تزریق شد.
- برش داخل دهان: برش ۲ تا ۳ میلیمتری روی مخاط گونه ایجاد میشود. دهانهٔ مجرای استنسون، مجرای غدهٔ بزاقی پاروتید، دیده میشود و برش پایینتر و جلوتر از آن قرار میگیرد. جراحان روشهای متفاوتی دارند: یکی با پانچ بیوپسی تونلی به سمت پوست میسازد و دیگری مقدار کمی مخاط و عضله برمیدارد.
- اتصال به پوست: نخ از لایهٔ زیرین پوست عبور میکند و به بافت داخل گونه گره میخورد. در سری کره، دو نقطهٔ ورود سوزن ۰٫۳ تا ۰٫۸ سانتیمتر از هم روی پوست بود. در روش دیگری نخ دفنشده است و ترمیم بیشتر داخل دهان رخ میدهد.
- بستن برش: مخاط با نخ جذبی بسته میشود و پانسمان لازم نیست.
آمادگی قبل از عمل چال گونه
پیش از عمل جراح تاریخچهٔ اسکار صورت را بررسی میکند، چون در سری کره سابقهٔ اسکار مرکز صورت معیار خروج بود. بیمار باید بداند جراح از کدام روش استفاده میکند: نخ از پوست بیرون میآید یا کاملاً داخل دهان دفن میشود، و نخ جذبی است یا دائمی. بیمار و جراح باید پیش از شروع دربارهٔ یکطرفه یا دوطرفه بودن عمل هم به توافق برسند.
دورهٔ نقاهت چال گونه: جدول زمانی

بازگشت به کار معمولاً ظرف حدود یک هفته ممکن است و تورم در بزرگترین سری بالینی ظرف ۲ هفته برطرف شد. چال طبیعینما اما دیرتر شکل میگیرد: در همان سری، ۲۰ تا ۲۴ هفته طول کشید.
| زمان بعد از عمل | چه میبینید | منبع |
|---|---|---|
| روز عمل | خونریزی ناچیز از برش که در چند دقیقه با فشار قطع میشد؛ در ابتدا رژیم مایع | Archives of Plastic Surgery ۲۰۲۰؛ ASPS |
| حدود ۱ هفته | بازگشت به کار در بیشتر بیماران، طبق گفتهٔ یکی از جراحان | ASPS |
| حدود ۲ هفته | تورم در همهٔ بیماران رفع شد؛ بازگشت به همهٔ فعالیتها؛ همهٔ عفونتهای گزارششده در این بازه رخ دادند | Archives of Plastic Surgery ۲۰۲۰؛ ASPS |
| ۴ تا ۶ هفته | چال ممکن است عمیقتر و مصنوعیتر از نتیجهٔ نهایی به نظر برسد | ASPS |
| ۸ تا ۱۲ هفته | محل ورود سوزن روی پوست تا حدی کمرنگ میشود | Archives of Plastic Surgery ۲۰۲۰ |
| ۲۰ تا ۲۴ هفته | چال طبیعینما شکل میگیرد | Archives of Plastic Surgery ۲۰۲۰ |
بازهها با روش جراحی فرق میکنند. ردپای سوزن روی پوست فقط در روشی وجود دارد که نخ از پوست عبور میکند، و عمیقتر بودن چال در هفتههای اول عمدی است: جراحان بیش از نتیجهٔ نهایی نخ را سفت میکنند، چون بافت با گذشت زمان شل میشود.
مراقبتهای بعد از عمل چال گونه
هدف مراقبتها محافظت از نخها و برش داخل دهان است. در گزارش ASPS، جراحان رژیم مایع در روزهای اول، دهانشویهٔ رقیق بعد از هر بار خوردن و آشامیدن، کاهش جویدن، صحبت کردن، لبخند و خنده برای کم شدن کشش روی نخها، و کیسهٔ یخ روی گونه را توصیه کردهاند.
یکی از جراحان آنتیبیوتیک خوراکی را یک هفته تجویز میکند. نوع و مدت دارو و مسکن را جراح معالج بر اساس روش خودش تعیین میکند. بازگشت به همهٔ فعالیتها، ورزش سنگین هم، در همان گزارش حدود دو هفته بعد از عمل ذکر شده است.
عوارض و ریسکهای عمل چال گونه
عوارض این جراحی بیشتر زیبایی هستند: چال کمعمق میماند، محو میشود یا عمیقتر از انتظار درمیآید. عفونت و آسیب به مجرای بزاقی یا عصب صورت کمتر دیده شدهاند. در بزرگترین سری، ۱۵۹ نفر از ۲٬۰۴۸ بیمار (حدود ۷٫۷ درصد) دوباره عمل شدند.
| عارضه | دادههای منتشرشده | منبع |
|---|---|---|
| چال کمعمق (اصلاح ناکافی) | ۷۸ مورد بازعمل، حدود ۳٫۸ درصد کل بیماران | Archives of Plastic Surgery ۲۰۲۰ |
| محو شدن چال | ۶۲ مورد بازعمل، حدود ۳ درصد | همان |
| چال بیشازحد عمیق | ۹ مورد بازعمل، حدود ۰٫۴ درصد | همان |
| عفونت | ۸ بیمار در متن مقاله (حدود ۰٫۴ درصد)، همه ظرف ۲ هفته؛ در ۵ نفر نخ برداشته شد | همان |
| خونریزی | هنگام برش در برخی موارد؛ با فشار چند دقیقهای قطع شد. هماتوم دیده نشد | همان |
| آسیب عصب (شاخههای باکال عصب صورت) | در آن سری دیده نشد؛ مرور ۲۰۲۵ و سریهای دیگر آن را نادر میدانند | Facial Plastic Surgery ۲۰۲۵؛ J Cutan Aesthet Surg ۲۰۱۵ |
| آسیب مجرای استنسون | از ریسکهای نادر فهرستشده؛ آمار منتشرشدهای در منابع بررسیشده نبود | J Cutan Aesthet Surg ۲۰۱۵ |
| نامتقارنی | عارضهٔ زیباییشناختی فهرستشده؛ آمار جداگانهای در منابع بررسیشده نبود | Archives of Plastic Surgery ۲۰۲۰ |
دادهها از یک مرکز و بهصورت گذشتهنگر جمع شدهاند. میانگین پیگیری ۷٫۳۵ ماه بود و تقریباً همهٔ بیماران زن بودند. بنابراین این اعداد راهنما هستند و نرخ قطعی هر جراح و هر روش را نشان نمیدهند. دو عدد عفونت در همین مقاله هم یکسان نیستند (۸ بیمار در متن، ۵ مورد در جدول بازعمل).
علائمی که فوراً باید به جراح اطلاع داد
بیشتر عفونتهای زخم جراحی در ۳۰ روز اول ظاهر میشوند و در سری کره همهٔ عفونتها ظرف دو هفته رخ دادند. بنابراین این علائم را از همان روزهای نخست دنبال کنید و همان روز به جراح معالج اطلاع دهید:
- تب یا لرز
- قرمزی و گرمای رو به افزایش دور محل نخ یا برش
- درد که با گذشت روزها بیشتر میشود
- ترشح چرکی یا بوی بد از دهان یا محل ورود سوزن
- ضعف تازه در حرکت گوشهٔ لب یا نامتقارنی ناگهانی لبخند، که میتواند نشانهٔ درگیری شاخهٔ عصبی باشد
درمان عفونت آنتیبیوتیک است و گاهی تخلیه یا برداشتن نخ. در سری کره، عفونتها با تخلیه درمان شدند و در پنج نفر نخ برداشته شد.
ماندگاری چال گونه: چال تا کی میماند؟
چال گونه به قصد دائمی ساخته میشود، ولی بخشی از چالها کمعمق یا محو میشوند. دو جراح در گزارش ASPS نتیجه را دائمی و غیرقابلبرگشت میدانند و میگویند چال در ابتدا عمیقتر دیده میشود و بعداً نرم میشود.
در بزرگترین سری، ۶۲ بیمار (حدود ۳ درصد) بهدلیل محو شدن چال و ۷۸ بیمار (حدود ۳٫۸ درصد) بهدلیل کمعمقی دوباره عمل شدند. میانگین پیگیری این سری ۷٫۳۵ ماه (دامنهٔ ۱ تا ۷۸ ماه) بود، پس دادهای از ماندگاری دهساله در دست نیست.
دربارهٔ برگشتپذیری، دو گزارش یکسان نیستند. ASPS از جراحی «غیرقابلبرگشت» میگوید، ولی در سری کره پنج بیمار که نظرشان عوض شد نخ را برداشتند: سه نفر در ماه اول و دو نفر چند ماه بعد. بازگشت کامل بافت به حالت قبل را هیچ منبعی بررسیشده تأیید نکرده است.
مقایسهٔ دیمپل پلاستی با نخ، فیلر، ورزش صورت و پیرسینگ

فقط جراحی شواهد پزشکی منتشرشده برای ایجاد چال دارد. برای نخ تنها یک گزارش موردی هست و برای فیلر، ورزش صورت و پیرسینگ منبع بالینی معتبری در منابع بررسیشده پیدا نشد. این جدول قوت شواهد هر روش را نشان میدهد.
| روش | سازوکار | قوت شواهد |
|---|---|---|
| جراحی (دیمپل پلاستی) | نخ بین عضلهٔ باکسیناتور و درم، اسکار کوچکی میسازد که پوست را به داخل میکشد | سری موارد (۲٬۰۴۸ بیمار) و مرور ۲۰۲۵؛ کارآزمایی تصادفی در منابع بررسیشده نبود |
| نخ | در لیفت با نخ، نخ سطحی گاهی ناخواسته گودی روی پوست میسازد | یک گزارش موردی (مرد ۳۵ ساله، چال یکطرفه)، Plast Reconstr Surg Glob Open ۲۰۲۵ |
| فیلر | تزریق در اطراف نقطه برای ایجاد تضاد | مطالعهٔ بالینی بررسیشدهای یافت نشد |
| ورزش صورت | تمرین عضله | شواهد بالینی بررسیشدهای یافت نشد. چال طبیعی از اتصال عضله به پوست میآید و تمرین عضله این اتصال را نمیسازد |
| پیرسینگ | سوراخکردن گونه | شواهد بالینی بررسیشدهای یافت نشد؛ مجرای استنسون و عصبها نزدیک گونهاند (Lee و Cutri، ۲۰۲۵) |
ردیف نخ فقط نشان میدهد که چنین اثری گاهی اتفاقی رخ میدهد. تکرارپذیری و ماندگاری آن بررسی نشده است. برای نخ، ماندگاری ۶ ماه تا ۲ سال در هیچ منبع پزشکی معتبری تأیید نشده است.
هزینهٔ عمل چال گونه در ایران
| نوع خدمات | هزینه تقریبی در سال 1405 (تومان) |
|---|---|
| ایجاد یک چال گونه | ۴ تا ۷ میلیون |
| ایجاد دو چال گونه | ۷ تا ۱۲ میلیون |
| ترمیم یا اصلاح چال گونه قبلی | متغیر |
عوامل تعیینکنندهٔ هزینهٔ نهایی عمل چال گونه
- تعداد گونهها: در سری ۲٬۰۴۸ نفری حدود ۶۸ درصد فقط یک گونه را عمل کردند و حدود ۳۲ درصد هر دو را.
- روش و نوع نخ، و اینکه جراح نخ را از پوست عبور میدهد یا دفن میکند.
- محل انجام: مطب یا مرکز جراحی، و داروها و ویزیتهای پیگیری.
- سیاست اصلاح بعدی: چون حدود ۷٫۷ درصد بازعمل شدند، بپرسید ترمیم کمعمقی یا محو چال در قیمت اولیه هست یا جدا حساب میشود.
چطور جراح مناسب چال گونه را انتخاب کنیم؟
جراح مناسب کسی است که پروانه و تخصص او قابل بررسی باشد، آناتومی گونه را بشناسد و روش و محدودیتهای عمل را روشن توضیح بدهد. ASPS برای این جراحی جراح پلاستیک دارای گواهی تخصصی را توصیه میکند. معیارهای زیر قابل بررسیاند:
- شمارهٔ نظام پزشکی و تخصص ثبتشده (جراحی پلاستیک، گوشوحلقوبینی با تمرکز بر صورت، یا فک و صورت).
- آشنایی با مجرای استنسون و شاخههای باکال عصب صورت، که مرور ۲۰۲۵ پایهٔ جراحی ایمن میداند.
- توضیح روش: نخ جذبی یا دائمی، خروج از پوست یا دفنشده، و نحوهٔ تعیین محل چال با لبخند.
- سیاست روشن اصلاح و دسترسی به جراح در دو هفتهٔ اول، چون عفونتها در این بازه رخ دادند.
- نمونهکار ثبتشده با رضایت کتبی بیمار.
- پذیرفتن یا ردکردن بیمار با معیار روشن، چون Lee انتخاب بیمار را در این جراحی حیاتی میداند.
چال گونه یا چال چانه؟
چال گونه پویاست و با حرکت لبخند نمایان میشود (Lee و Cutri، ۲۰۲۵). چال چانه گودی ثابتی در چانه است که بدون حالت چهره هم دیده میشود. روش و محل جراحی این دو متفاوت است و این مقاله فقط چال گونه را بررسی میکند.
پرسش های متداول
آیا عمل چال گونه درد دارد؟
عمل با بیحسی موضعی انجام میشود و بیمار بیدار است. منابع بررسیشده شدت درد بعد از عمل را با عدد گزارش نکردهاند و دارو را جراح معالج مشخص میکند.
آیا بعد از عمل چال گونه اثر برش روی پوست میماند؟
برش اصلی روی مخاط داخل دهان است. در روشی که نخ از پوست عبور میکند، دو نقطهٔ ورود سوزن روی پوست دیده میشود که در سری کره بین ۸ تا ۱۲ هفته تا حدی کمرنگ شدند. در روش نخ دفنشده، ترمیم بیشتر داخل دهان است.
آیا آقایان هم میتوانند چال گونه بسازند؟
بله. در سری ۲٬۰۴۸ نفری، ۲۶ بیمار (۱٫۲ درصد) مرد بودند. یکی از جراحان در گزارش ASPS نسبت بیماران را حدود ۹۰ درصد زن و ۱۰ درصد مرد گفته است.
آیا عمل چال گونه با بیهوشی عمومی انجام میشود؟
در منابع بررسیشده، یعنی مرور ۲۰۲۵، سری کره و گزارش ASPS، عمل با بیحسی موضعی انجام شده است. در این منابع، عمل با بیحسی موضعی گزارش شده و بیهوشی عمومی ذکر نشده است.
چرا چال در هفتههای اول عمیقتر دیده میشود؟
عمق چال به کشش گره بستگی دارد: در سری کره گرهٔ محکمتر چال عمیقتر میسازد. جراحان عمداً بیش از نتیجهٔ نهایی سفت میکنند، چون بافت با گذشت زمان شل میشود.
آیا فقط یک گونه را میتوان عمل کرد؟
بله. در سری ۲٬۰۴۸ نفری ۸۴۹ نفر فقط گونهٔ چپ و ۵۳۹ نفر فقط گونهٔ راست را عمل کردند و ۶۵۵ نفر هر دو را.
رفرنس معتبر
- Pessa و همکاران 1998، Clinical Anatomy (PubMed)
- Lee و Cutri 2025، Facial Plastic Surgery (فقط چکیده)
- Chung و همکاران 2020، Archives of Plastic Surgery
- ASPS، ایجاد چال با جراحی پلاستیک
- El-Sabbagh 2015، Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery
- MedlinePlus، عفونت زخم جراحی
- David و همکاران 2025، Indian Journal of Plastic Surgery
- Yi و Chua 2025، Plastic and Reconstructive Surgery Global Open
- Plastic Surgery Practice، مصاحبه با Kimberly Lee
کلینیک تخصصی زیبایی ملل زیر نظر دکتر بابک حاجی براتی