زاویه فک ناحیه‌ای است که لبه پایینی استخوان فک پایین در پشت صورت به سمت بالا خم می‌شود و به شاخه عمودی استخوان می‌رسد. ظاهر این گوشه و خطی که از آن تا چانه کشیده می‌شود حاصل چهار بافت است: استخوان فک، عضله ماستر، چربی زیرچانه و پوست. ترکیب این چهار بافت تعیین می‌کند خط فک تیز و مشخص دیده شود یا نرم و گرد.
هر بافت راه‌حل جداگانه‌ای دارد. پهنای ناشی از عضله ماستر با بوتاکس، چربی زیرچانه با تزریق چربی‌سوز یا لیپوساکشن، کم‌حجمی استخوان و بافت نرم با فیلر یا پروتز و شلی پوست با روش‌های لیفت پاسخ می‌گیرد. همین تفکیک مبنای انتخاب روش است و بخش‌های بعدی بر اساس آن چیده شده‌اند.
زاویه فک (Gonial Angle) محل تلاقی دو خط است: لبه پایینی بدنه فک پایین و لبه پشتی شاخه عمودی استخوان (Ramus). برجسته‌ترین نقطه این گوشه «گونیون» (Gonion) نام دارد. عضله ماستر از سطح بیرونی شاخه و زاویه فک شروع می‌شود و عضله پتریگوئید داخلی به سطح داخلی همین ناحیه می‌چسبد. به همین دلیل حجم عضلات جویدن مستقیماً روی فرم این گوشه اثر می‌گذارد.
زاویه فک با رشد تغییر می‌کند. در زمان تولد حدود ۱۶۰ درجه است و با رویش دندان‌ها و رشد فک تا بزرگسالی به حدود ۱۲۰ درجه می‌رسد. اندازه‌گیری‌های رادیوگرافی در بزرگسالان میانگین‌هایی حدود ۱۲۰ تا ۱۲۸ درجه با انحراف چند درجه‌ای گزارش کرده‌اند و عدد به روش اندازه‌گیری و جمعیت مطالعه بستگی دارد. هرچه زاویه کوچک‌تر باشد گوشه فک تیزتر و هرچه بازتر باشد نرم‌تر دیده می‌شود.
تفاوت زاویه فک، خط فک و چانه
زاویه فک: گوشه پشتی استخوان، نزدیک لاله گوش.
خط فک (Jawline): کل مسیر لبه فک از زاویه تا چانه که در نیم‌رخ و روبه‌رو به شکل یک خط دیده می‌شود.
چانه (Mentum): انتهای جلویی استخوان. عقب‌بودن یا کوتاهی چانه مسیر خط فک را کوتاه و کم‌تعریف نشان می‌دهد.
در مطالعات فیلر ساختاری، چانه و خط فک اغلب در یک طرح درمانی دیده شده‌اند، چون هر دو انتهای این مسیر روی تعریف نهایی اثر می‌گذارند.
چهار علت نامشخص بودن خط فک
بافت
ظاهری که می‌سازد
رویکرد مرتبط
استخوان
گوشه باز و کم‌حجم، چانه عقب‌تر
فیلر ساختاری، پروتز، جراحی استخوان
عضله ماستر
پهنای مربعی در پایین صورت
بوتاکس ماستر
چربی زیرچانه
کندشدن زاویه بین چانه و گردن، فک گرد
تزریق دئوکسی‌کولیک اسید، لیپوساکشن
پوست و بافت نرم
افتادگی کنار چانه، لبه فک ناهموار
نخ و روش‌های لیفت
چربی زیرچانه (Submental Fat) با افزایش سن، ژنتیک و چاقی تجمع پیدا می‌کند و با پرکردن فاصله چانه تا گردن، زاویه زیر چانه را کند می‌کند. مقاله‌های بالینی درباره ترکیب تزریق چربی‌سوز و فیلر صریحاً می‌گویند چربی اضافه زیرچانه تعریف خط فک را کاهش می‌دهد.
عضله ماستر ضخیم‌ترین عضله جویدن است و در گوشه فک قرار دارد. بزرگ‌شدن آن (هایپرتروفی) صورت را از روبه‌رو پهن و مربعی نشان می‌دهد.
استخوان و بافت نرم سهم ساختاری را تعیین می‌کنند. اگر گوشه استخوان باز یا کم‌حجم باشد، هیچ مقدار کاهش چربی خط فک را تیز نمی‌کند. اگر پوست و چربی‌های کنار چانه با سن شل شده باشند، لبه فک با افتادگی پوشیده می‌شود.
چطور بفهمیم مشکل خط فک از کدام بافت است؟
چهار بررسی ساده سهم هر بافت را حدس می‌زند:
نیم‌رخ: از کنار به صورت نگاه کنید. اگر فاصله چانه تا گردن پر و گرد است، چربی زیرچانه نقش دارد. اگر چانه نسبت به لب پایین عقب‌تر است، کم‌حجمی استخوان یا چانه مطرح می‌شود.
فشردن دندان‌ها: دندان‌ها را محکم روی هم بفشارید و انگشت را روی گوشه فک بگذارید. توده سفتی که زیر انگشت برجسته می‌شود عضله ماستر است. هرچه برجستگی بزرگ‌تر باشد، سهم عضله در پهنای صورت بیشتر است.
گرفتن پوست زیر چانه: پوست و بافت زیر چانه را بین دو انگشت بگیرید. بافت نرم و ضخیمی که جمع می‌شود چربی است.
کشیدن پوست به سمت بالا: جلوی آینه پوست کنار فک را با دو انگشت به سمت گوش بکشید. اگر لبه فک با کشیدن پوست یک‌دفعه تیز می‌شود، شلی پوست سهم بزرگی دارد.
این بررسی‌ها فقط جهت‌گیری می‌دهند. زاویه دوربین، فاصله و نور ظاهر خط فک را در عکس تغییر می‌دهند و آینه نمی‌تواند ضخامت عضله را از حجم چربی با دقت جدا کند. تفکیک قطعی سهم استخوان، عضله و چربی به معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری نیاز دارد.
فک مربعی، گرد و V شکل؛ تفاوت‌های زنانه و مردانه
در فک مربعی گوشه فک مشخص و عرض پایین صورت تقریباً برابر با عرض گونه‌هاست. در فک گرد گوشه نرم است و خط فک بدون شکستگی به چانه می‌رسد. در فک V شکل عرض فک از گوشه به سمت چانه به‌تدریج باریک می‌شود و چانه نسبتاً نوک‌دار است.
میانگین جمعیت نشان می‌دهد فک مردان معمولاً قوی‌تر و گوشه آن واضح‌تر است. اما وقتی مطالعات رادیوگرافی زاویه گونیال زنان و مردان را اندازه گرفته‌اند، اعداد بین مطالعات متفاوت و حتی متناقض بوده است: بعضی مطالعات زاویه بازتر در زنان گزارش کرده‌اند و یک مطالعه روی جمعیتی دیگر تفاوت معناداری پیدا نکرده است. تنوع فردی از تفاوت میانگین‌ها بزرگ‌تر است. به همین دلیل هدف درمان باید با تناسب چهره خود فرد سنجیده شود، چون هیچ زاویه ثابتی برای همه زنان یا همه مردان تعریف نشده است.
درمان‌های زاویه فک و آنچه مطالعات درباره هر کدام نشان می‌دهند
فیلر در ناحیه فک برای افزودن حجم به گوشه استخوان و خط فک به کار می‌رود. برای این ناحیه معمولاً ژل‌های پیوند‌عرضی بالا (Cross-linked) و سفت‌تر انتخاب می‌شوند، چون ژل نرم زیر فشار عضله و بافت پخش می‌شود.
در یک مطالعه آینده‌نگر روی ۳۰ بیمار (۲۹ زن و ۱ مرد با میانگین سنی حدود ۵۷ سال) که با فیلر هیالورونیک اسید پیوند‌عرضی بالا فک‌سازی شدند، حجم با تصویربرداری سه‌بعدی اندازه‌گیری شد. ضریب حجم سطحی از ۱٫۱۰ در دو هفته به ۰٫۹۵ در ۳ ماه، ۰٫۸۳ در ۶ ماه، ۰٫۷۴ در ۹ ماه و ۰٫۶۳ در ۱۲ ماه رسید. یعنی حجم از همان ماه‌های اول به‌تدریج کم می‌شود. با این حال در پیگیری ۱۲ ماهه، بیشتر موارد از نظر بیمار و ارزیاب هنوز «بهبود قابل‌توجه» ثبت شدند. این مطالعه یک مرکز و جمعیتی مسن‌تر از معمول مراجعان زیبایی داشت و اعداد آن قابل تعمیم به همه محصولات نیست.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تأکید می‌کند مدت اثر به جنس ماده و محل تزریق بستگی دارد و بسیاری از فیلرها جذب بدن می‌شوند و نیاز به تکرار دارند. برچسب تأییدیه هر محصول نواحی مشخصی مثل گونه، چانه، لب و چین‌های اطراف دهان را نام می‌برد، بنابراین مطالعه برچسب محصول برای ناحیه فک ضروری است.
بوتاکس عضله ماستر
بوتاکس با فلج‌کردن تدریجی عضله ماستر باعث «آتروفی ناشی از عدم‌استفاده» می‌شود و عضله به‌مرور کوچک‌تر می‌شود. مرور سیستماتیکی از ۴۰ مقاله نتیجه گرفت که اثر حداکثری پس از یک جلسه معمولاً حدود ۳ ماه دیده می‌شود، اثر ممکن است ۶ تا ۱۲ ماه ادامه یابد و برای حفظ نتیجه جلسات تکراری لازم می‌شود. همین مرور اشاره می‌کند تعداد واحد بهینه به علت تفاوت قومیت، اندازه عضله و روش اندازه‌گیری مشخص نشد و محل تزریق باید کاملاً داخل مرز عضله باشد.
بوتاکس فقط بخش عضلانی پهنا را هدف می‌گیرد. برای کسی که پهنای صورتش از استخوان است، این روش حجم استخوان را تغییر نمی‌دهد و برای کم‌حجمی گوشه فک جایگزین فیلر نمی‌شود.
تزریق دئوکسی‌کولیک اسید و لیپوساکشن برای چربی زیرچانه
دئوکسی‌کولیک اسید (Deoxycholic Acid) اسید صفراوی طبیعی است که وقتی به چربی زیر پوست تزریق شود سلول‌های چربی را تخریب می‌کند. FDA آن را برای بهبود ظاهر برآمدگی چربی زیرچانه در بزرگسالان تأیید کرده است. طبق مرجع DermNet دوز هر تزریق ۰٫۲ میلی‌لیتر و با فاصله یک سانتی‌متر انجام می‌شود، هر جلسه حداکثر ۵۰ تزریق (۱۰ میلی‌لیتر) دارد، جلسات با فاصله ۴ تا ۸ هفته تکرار می‌شوند و بیشتر بیماران ۲ تا ۴ جلسه می‌گیرند (حداکثر تا ۶ جلسه).
در یک کارآزمایی تصادفی با ۳۹۰ بیمار، ۱۲ هفته پس از چهار جلسه، ۶۵ تا ۷۰ درصد درمان‌شدگان از ظاهر صورت و چانه رضایت داشتند، در حالی که این رقم در گروه سرم نمکی ۳۰ درصد بود. عوارض شایع شامل درد، کبودی، بی‌حسی، تورم و سفتی محل تزریق است. بی‌حسی ناشی از آسیب عصب، مشکل بلع و ریزش مو در ناحیه ریش نیز گزارش شده است. چربی ممکن است دوباره تجمع پیدا کند.
دئوکسی‌کولیک اسید زمانی مناسب است که علت برآمدگی زیرچانه چربی باشد. اگر پوست اضافی علت اصلی باشد این روش منع مصرف دارد، چون کاهش چربی پوست شل را شلِ‌تر نشان می‌دهد. سابقه جراحی یا درمان قبلی همان ناحیه، اختلال انعقادی، مصرف داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت، مشکل بلع و بارداری و شیردهی هم از موارد منع مصرف این روش در مرجع DermNet است. لیپوساکشن زیرچانه گزینه جراحی برای همین علت است.
نخ لیفت و تزریق چربی
نخ‌های جذبی (مانند پلی‌دیوکسانون) در منابع فارسی برای لیفت محدود بافت نرم کنار فک معرفی می‌شوند و بیشترین کاربرد را در افتادگی خفیف دارند. در بررسی این مقاله مطالعه مقایسه‌ای معتبری درباره ماندگاری نخ در ناحیه فک پیدا نشد؛ برای همین عدد مشخصی نقل نمی‌شود. تزریق چربی نیز حجم اضافه می‌کند و بخشی از چربی تزریق‌شده جذب می‌شود، به‌طوری که نتیجه نهایی از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
پروتز و جراحی استخوان
پروتز زاویه فک (معمولاً سیلیکونی) از داخل دهان زیر عضله ماستر روی گوشه فک قرار می‌گیرد. در مطالعه‌ای آینده‌نگر روی ۵۸ بیمار و ۱۱۶ پروتز سیلیکونی با پیگیری حداقل ۶ ماه، ۹۶ پروتز بدون هیچ مشکلی مانده بودند. ۵ پروتز (۴٫۳ درصد) دچار عفونت و ۱۶ پروتز (۱۳٫۸ درصد) جابه‌جا شده بودند و ۳ بیمار از ظاهر نهایی ناراضی بودند. نرخ جابه‌جایی نشان می‌دهد پایداری پروتز یکی از اصلی‌ترین چالش‌های این روش است.
برش گوشه فک (Mandibular Angle Ostectomy) زاویه برجسته و پهن را کم می‌کند و عملاً خلاف جهت پروتز عمل می‌کند. در بررسی ۵۸۸ بیمار کره‌ای، شایع‌ترین عارضه بی‌حسی اطراف چانه، لب پایین و داخل دهان و بعد از آن عفونت بود. بیشتر عفونت‌ها در ۵ ماه اول رخ دادند و دو مورد مزمن شدند.
ورزش، آدامس و دستگاه‌های تمرین فک
ورزش فک و دستگاه‌های سیلیکونی که با شعار «زاویه‌سازی بدون جراحی» فروخته می‌شوند فقط عضله‌های جویدن را درگیر می‌کنند. در یک کارآزمایی تصادفی روی ۵۸ بزرگسال، جویدن آدامس سه بار در روز به مدت ۶ ماه نیروی گاز گرفتن را بالا برد، اما ضخامت ماستر و شکل فک را تغییر نداد. یک گزارش دو موردی در Cureus (۲۰۲۴) هم پس از مرور متون، شواهد دستگاه‌های تمرین فک برای تغییر فرم صورت را ناکافی دانسته است.
بار اضافی روی عضله پیامد دیگری دارد: ماستر با فشار مداوم می‌تواند ضخیم‌تر شود و در این حالت صورت پهن‌تر دیده می‌شود. تغییر شکل استخوان و افزودن حجم فقط با جراحی و فیلر ممکن است و کاهش وزن در صورت وجود چربی اضافه می‌تواند وضوح خط فک را بیشتر کند.
مقایسه درمان‌ها کنار هم
روش
هدف اصلی
ماندگاری در منابع بررسی‌شده
ریسک اصلی
فیلر هیالورونیک
افزودن حجم به گوشه و خط فک
کاهش تدریجی حجم؛ در مطالعه ۱۲ ماهه بهبود هنوز ثبت شد
شرایطی که تزریق فیلر را عقب می‌اندازد یا محدود می‌کند
FDA در راهنمای خود این وضعیت‌ها را پیش از تزریق مطرح می‌کند:
التهاب یا عفونت فعال پوست (کیست، جوش، بثورات، کهیر): تزریق باید تا کنترل آن‌ها عقب بیفتد.
اختلال خون‌ریزی.
حساسیت شدید یا سابقه آنافیلاکسی، و حساسیت به لیدوکائین، کلاژن، تخم‌مرغ یا مواد حیوانی که در بعضی محصولات وجود دارند.
تمایل به اسکار برجسته (کلوئید یا اسکار هایپرتروفیک): ایمنی فیلر در این افراد مشخص نیست.
بارداری و شیردهی: ایمنی ثابت نشده است.
التهاب بعد از عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی، واکسیناسیون یا کار دندان‌پزشکی: این موارد می‌توانند باعث قرمزی و تورم در محل فیلر قبلی شوند.
عوارض فیلر فک و علائم خطر
عوارض رایج و زمان‌بندی
شایع‌ترین عوارض طبق FDA کبودی، قرمزی، تورم، درد، حساسیت لمسی، خارش و بثورات هستند. بیشتر آن‌ها بلافاصله بعد از تزریق دیده می‌شوند و ظرف چند روز تا چند هفته برطرف می‌شوند. عوارض کمتر شایع شامل گره‌ها و گرانولوم‌ها، عفونت، زخم محل تزریق و واکنش آلرژیک است. گره‌ها گاهی با تزریق دارو، آنتی‌بیوتیک خوراکی یا جراحی برداشته می‌شوند.
انسداد عروقی
جدی‌ترین خطر فیلر ورود ناخواسته ماده به رگ است. این اتفاق جریان خون بافت را قطع می‌کند و عوارضی مثل مرگ بافت (نکروز)، اختلال بینایی از جمله نابینایی و سکته گزارش شده است. در بازبینی ده‌ساله‌ای روی ۱٫۷ میلیون سرنگ فیلر که ۳۷۰ متخصص پوست گزارش کردند، انسداد عروقی حدود ۱ مورد در هر ۵۰۰۰ تزریق بود، در ۸۵ درصد موارد بدون عارضه باقی‌مانده برطرف شد و پزشکان با بیش از ۵ سال تجربه تزریق، ۷۰ درصد شانس کمتری برای این عارضه داشتند. گزارش‌های جهانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ حدود ۴۸ مورد از دست رفتن بینایی نشان داد که بیشترین سهم آن مربوط به ناحیه بینی بود. استفاده از کانول در گزارش‌ها با بروز کمتر انسداد همراه بوده است.
علائمی که بلافاصله باید مورد ارزیابی اورژانسی قرار گیرند:
درد غیرمعمول حین یا بعد از تزریق
سفید، خاکستری یا آبی‌شدن پوست اطراف محل تزریق
هرگونه تغییر در بینایی
نشانه‌های سکته: افتادگی صورت، دشواری گفتار، ضعف یا بی‌حسی در صورت و دست‌وپا، سردرد شدید، سرگیجه یا گیجی
درمان انسداد عروقی ناشی از فیلر هیالورونیک تزریق سریع هیالورونیداز در دوز بالا به ناحیه است.
انحلال فیلر با هیالورونیداز
هیالورونیداز فقط فیلرهای هیالورونیک اسید را حل می‌کند. محصولات پیوند‌عرضی بالا مثل خانواده Vycross کمترین حساسیت را به آنزیم دارند و حل‌کردن همان حجم ممکن است تا سه برابر آنزیم بیشتر نیاز داشته باشد. دوز استاندارد و واحدی مشخص برای هر ناحیه وجود ندارد. کاهش ظاهری معمولاً ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت دیده می‌شود، اما رفع کامل می‌تواند چند روز تا چند هفته طول بکشد و گاهی جلسه دوم لازم می‌شود. فیلرهای دائمی یا غیر هیالورونیکی ممکن است حذف‌شدنی نباشند یا به جراحی نیاز داشته باشند.
هزینه زاویه‌سازی فک و عوامل موثر
روش زاویه‌سازی فک
هزینه تقریبی در سال 1405 ایران
توضیحات
زاویه‌سازی فک با ژل و فیلر
۵ تا ۲۰ میلیون تومان
وابسته به برند و حجم فیلر
هزینه هر سی‌سی ژل فک
۲٫۵ تا ۸ میلیون تومان
بسته به برند و کیفیت مواد
زاویه‌سازی فک با تزریق چربی
نیازمند استعلام قیمت
وابسته به روش برداشت و تزریق چربی
زاویه‌سازی فک با نخ
نیازمند استعلام قیمت
وابسته به تعداد و نوع نخ
جراحی زیبایی زاویه فک
نیازمند معاینه و برآورد جراح
وابسته به نوع جراحی و هزینه‌های بیمارستان
قیمت دقیق و نهایی پس از معاینه، تعیین روش مناسب و مشخص‌شدن مقدار مواد موردنیاز اعلام می‌شود. همچنین هزینه تزریق فیلر را با هزینه جراحی اصلاحی فک اشتباه نگیرید؛ این روش‌ها از نظر هدف، میزان تهاجم و ماندگاری یکسان نیستند.
عواملی که قیمت نهایی را می‌سازند:
نوع محصول: پیوند‌عرضی و سفتی ژل و برند آن.
حجم مصرفی: گوشه فک معمولاً بیشتر از ناحیه ظریف مصرف دارد.
تعداد جلسات: دئوکسی‌کولیک اسید ۲ تا ۴ جلسه دارد و بوتاکس هر ۶ تا ۱۲ ماه تکرار می‌شود. فیلر نیز با کم‌شدن تدریجی حجم در طول ۱۲ ماه نیاز به ترمیم دارد.
نوع روش: پروتز و برش استخوان هزینه‌هایی غیر از دستمزد پزشک دارند، از جمله اتاق عمل و مراقبت بعد از جراحی.
هزینه عوارض: انحلال فیلر با هیالورونیداز، به‌ویژه برای محصولات پیوند‌عرضی بالا، ممکن است آنزیم بیشتری مصرف کند.
معیارهای ارزیابی تزریق‌کننده و محصول
FDA فیلر را یک اقدام پزشکی می‌داند و معیارهای زیر را برای انتخاب ارائه‌دهنده توصیه می‌کند:
مجوز و تجربه مرتبط: ارائه‌دهنده دارای مجوز و دارای تجربه در پوست یا جراحی پلاستیک باشد.
آموزش اختصاصی تزریق در صورت: مدت و محل آموزش و تعداد تزریق‌های ناحیه فک قابل بیان باشد.
شناخت آناتومی عروق: FDA صریحاً از تزریق‌کنندگان می‌خواهد با آناتومی محل و اطراف آن آشنا باشند و از تزریق نزدیک عروق خودداری کنند.
برنامه مدیریت انسداد عروقی: هیالورونیداز در دسترس باشد (برای کلینیک‌های فیلر نگهداری ۲ تا ۳ ویال در دسترس توصیه شده است) و مسیر ارجاع فوری مشخص باشد.
محصول قابل ردیابی: FDA اعلام کرده فیلر آنلاین ممکن است تقلبی باشد و موارد تقلبی در بازار آمریکا شناسایی شده است. برچسب بیمار، شماره سری و بسته‌بندی دست‌نخورده باید در دسترس باشد.
تزریق با سوزن یا کانول: دستگاه‌های بدون سوزن برای تزریق فیلر تأیید نشده‌اند.
خودتزریقی فیلر مجاز نیست و FDA صریحاً آن را منع می‌کند.
پرسش‌های متداول
فیلر فک در چه سنی مجاز است؟
FDA فیلرهای پوستی را برای بزرگسالان ۲۲ سال به بالا تأیید کرده است و ایمنی آن‌ها را برای زیر ۲۲ سال مشخص نمی‌داند. ایمنی در بارداری و شیردهی نیز بررسی نشده است.
آیا بوتاکس ماستر و فیلر فک را می‌توان در یک جلسه ترکیب کرد؟
FDA اعلام می‌کند ایمنی استفاده همزمان فیلر با نوروتوکسین‌هایی مثل بوتاکس در کارآزمایی کنترل‌شده بررسی نشده است. در عمل این دو روش اغلب برای علت‌های متفاوت پهنا و کم‌حجمی کنار هم استفاده می‌شوند، اما شواهد کنترل‌شده‌ای برای ترکیب آن‌ها وجود ندارد.
سیلیکون مایع برای فک مجاز است؟
خیر. FDA تزریق سیلیکون برای هیچ اقدام زیبایی از جمله فرم‌دهی صورت و بدن تأیید نکرده است. سیلیکون تزریقی می‌تواند به درد مزمن، عفونت، اسکار و بدشکلی دائمی، آمبولی، سکته و مرگ منجر شود.
عوارض فیلر فک فقط روزهای اول رخ می‌دهد؟
بیشتر عوارض ظرف چند روز تا چند هفته ظاهر می‌شوند، اما FDA گزارش می‌کند که برخی عوارض هفته‌ها، ماه‌ها یا حتی سال‌ها بعد از تزریق پیدا می‌شوند. قرمزی و تورم تازه در محل فیلر قدیمی گاهی پس از بیماری ویروسی، واکسن یا کار دندان‌پزشکی بروز می‌کند.
کلینیک تخصصی زیبایی ملل زیر نظر دکتر بابک حاجی براتی